محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

342

تحفه خانى ( فارسى )

و جذب ماده فاسده بر خلاف محل علت و اين بهر حيله كه توان بايد كرد و غرغره بر ادعات ماده مرض مثل عناب جوشيده و عدس آب عنب الثعلب و آب كشنيز تر و رب شاهتوت و يا غرغره آبى كه درو عناب و عدس و عنب الثعلب و تخم كاهو و تخم كاسنى جوشيده باشند و تليين طبيعت به آب فواكه و يا بمطبوخ فواكه و اگر چاويدن و فروبردن غذا بر صاحب علت مشكل باشد اكتفا در اخراج ماده بحقنه لينه بايد كرد مثل سناى مكّى و بنفشه و نيلوفر و عناب و آلوى بخارا و سپستان و تخم كاسنى و سبوس گندم و خطمى و برگ چقندر و فلوس خيارشنبر و روغن كنجد و ترنجبين و ابكامه و اندك نمك طعام از هريك مقدارى كه صواب‌ديد معالج باشد اختيار بايد كرد بر وجهى كه رسم و عادت است ترتيب داده عمل بايد كرد و هر دو قدم عليل را بايد به آب گرم و سبوس و بنفشه ماليد و هر صباح از عناب و آلوى بخارا از هريك ده عدد و تمر هندى ده درم و ترنجبين با شيرخشت از هريك ده درم چنان كه رسم است ترتيب داده بايد آشاميد غذا ماء الشعير و نبايد گذاشت كه طبيعت بسته شود زيرا كه درين علت احتباس طبيعت نيك نيست و موجب تصاعد و تراقى بخارات بجانب اعالى مىشود و مىبايد اماله ماده مرض بجانب اسفل كرده بهر حيله كه جايگير باشد و اگر غرغره به آب انارين معصور با شحم كنند در ردع ماده بسيار مفيد است اما اين تدبير در اول بايد كرد و در انتها مناسب نيست بلكه در انتها محلل صرف بايد اختيار كرد و اگر ماده مرض صفرا باشد علامت او وجع شديد و سوزاك آن ورم و اندوه و عطش شديد و خشكى دهن و تلخى آن و بيخوابى و اضطراب و درين مقام نيز علاج فصد است و تليين طبيعت به آب فواكه و مطبوخ آن و غرغره بربّ شاهتوت و شربت عناب با قدرى آب و خوردن آب انارين با قند و ترنجبين و خوردن زردآلوى تر كرده